Dừng lại một chút: Hóa ra chúng ta đã biết SEO nhiều đến vậy rồi

Dừng lại một chút trước khi bước sang Mùa 3.

Hai mùa vừa rồi, chúng ta đã đi qua khá nhiều thứ.

Có lúc là một thành phố Internet rộng lớn.

Có lúc là một ngôi nhà.

Có những căn phòng.

Có cửa.

Có hành lang.

Có một tấm sơ đồ.

Và gần như lúc nào cũng có một người đàn ông tóc hơi rũ, đeo kính tròn, tay cầm cuốn sổ màu nâu đi đâu đó quanh ngôi nhà.

Chúng ta gọi anh ấy là:

Anh Gồ.

Nhưng nếu bây giờ bỏ câu chuyện sang một bên một chút…

thì suốt hai mùa qua, chúng ta thực sự đã học được gì?

Anh Gồ thực ra là ai?

Anh Gồ không phải Google theo nghĩa một con người thật.

Anh là hình ảnh mà chúng ta dùng để nhìn thấy những công việc vốn diễn ra rất âm thầm phía sau Google Search.

Khi Anh Gồ đi tìm những căn phòng mới trong ngôi nhà, chúng ta đang nói về việc Google khám phá các trang trên web.

Khi anh lần theo cửa và hành lang để đi từ căn phòng này sang căn phòng khác, chúng ta đang hình dung cách Google tìm thấy thêm những URL mới.

Khi anh bước vào một căn phòng và quan sát, đó là:

Crawl.

Khi anh mở cuốn sổ màu nâu và ghi căn phòng ấy lại, đó là:

Index.

Và khi một người bên ngoài hỏi đường, Anh Gồ phải xem trong những gì mình biết rồi lựa chọn nơi nào phù hợp để giới thiệu.

Đó là lúc chúng ta tiến gần hơn tới một phần khác của Google Search:

Retrieval, Ranking và Search Results.

Nếu gặp những từ này ngay từ đầu, có lẽ chúng nghe khá kỹ thuật.

Nhưng bây giờ…

chúng chỉ là những việc Anh Gồ đã làm suốt hai mùa.

Ngôi nhà chính là Website

Trong câu chuyện, người đồng hành đã dành cả Mùa 2 để xây một ngôi nhà.

Ngoài đời thật, ngôi nhà ấy chính là:

Website.

Một website không chỉ là trang chủ.

Nó là cả một hệ thống gồm nhiều URL khác nhau.

Có trang sản phẩm.

Có bài viết.

Có danh mục.

Có trang giới thiệu.

Có trang dịch vụ.

Mỗi trang có thể được hình dung như một căn phòng trong cùng một ngôi nhà.

Nếu các căn phòng được tổ chức rõ ràng, người bước vào dễ hiểu mình đang ở đâu.

Nếu xây thêm phòng khắp nơi mà không có lý do, chính người chủ đôi khi cũng chẳng nhớ mình đã xây những gì.

Địa chỉ ngôi nhà là Domain

Muốn ghé một ngôi nhà, trước hết ta cần biết địa chỉ.

Với website cũng vậy.

Ví dụ:

denmaytre.net

Đó là một Domain.

Domain là tên miền mà người dùng có thể nhập vào trình duyệt để đi tới website.

Trong câu chuyện của chúng ta:

Domain = địa chỉ của ngôi nhà.

Nhưng bây giờ người đồng hành đã đi đủ xa để hiểu thêm một chút:

Domain không phải bản thân website.

Nó là tên miền được cấu hình để dẫn người truy cập tới hệ thống máy chủ đang phục vụ website.

Nói đơn giản:

Địa chỉ giúp người ta biết phải tìm ngôi nhà ở đâu.

Mảnh đất là Hosting

Có địa chỉ vẫn chưa đủ để một ngôi nhà tồn tại.

Nó còn cần một nơi để đứng.

Suốt Mùa 2, chúng ta gọi nơi ấy là:

mảnh đất.

Trong thế giới website, ta gọi nó là:

Hosting.

Hosting là nơi cung cấp tài nguyên để website có thể lưu trữ dữ liệu và hoạt động trên Internet.

Ảnh sản phẩm.

Nội dung.

Mã nguồn.

Cơ sở dữ liệu.

Và nhiều thành phần khác của website đều cần một hệ thống máy chủ để lưu trữ và phục vụ.

Vì vậy:

Hosting = mảnh đất nơi ngôi nhà được dựng lên.

Dĩ nhiên đây vẫn là một phép ví von.

Hosting không thực sự là một mảnh đất.

Nhưng nhờ hình ảnh ấy, ta hiểu được vai trò của nó trước khi phải nghĩ đến những khái niệm sâu hơn như Server, CPU, RAM, ổ lưu trữ hay băng thông.

Những khu vực trong nhà là Category

Khi ngôi nhà bắt đầu lớn lên, nếu để mọi thứ chung một chỗ, người bước vào sẽ rất khó tìm.

Vậy nên chúng ta chia nó thành những khu vực.

Ví dụ:

Đèn vải.

Đèn gỗ.

Đèn mây tre.

Trong website thật, những khu vực như vậy thường được gọi là:

Category – danh mục.

Danh mục giúp nhóm những nội dung hoặc sản phẩm có quan hệ với nhau.

Nó giúp người dùng dễ hiểu cấu trúc website hơn.

Và cũng giúp Google hiểu:

những trang này đang nằm trong cùng một khu vực chủ đề.

Mỗi căn phòng thường là một Page hoặc một URL

Một chiếc Đèn thả vải có thể có trang riêng.

Một bài viết hướng dẫn chọn Đèn vải cho bàn ăn cũng có trang riêng.

Một trang giới thiệu dịch vụ gia công theo mẫu cũng vậy.

Trong câu chuyện, chúng là những căn phòng.

Trong website thật, mỗi nơi ấy thường tương ứng với một:

Page hoặc URL.

Page là trang nội dung.

URL là địa chỉ cụ thể dùng để truy cập tới trang hoặc tài nguyên đó.

Nếu Domain giống như địa chỉ của cả ngôi nhà,

thì một URL cụ thể giống như địa chỉ dẫn tới đúng một căn phòng bên trong.

Cửa và hành lang là Internal Link

Rồi chúng ta gặp một vấn đề.

Có những căn phòng rất tốt.

Nhưng chẳng có đường dẫn tới.

Người khách khó tìm thấy.

Anh Gồ cũng khó lần đường vào.

Thế là chúng ta bắt đầu mở cửa và làm hành lang.

Trong website thật, những lối đi đó chính là:

Internal Link – liên kết nội bộ.

Một Internal Link là liên kết từ một trang trên website tới một trang khác cũng thuộc website đó.

Nhưng sau hai hành trình về Internal Link, người đồng hành đã hiểu một điều quan trọng hơn định nghĩa.

Không phải cứ đặt thật nhiều link là tốt.

Lối đi phải có lý do.

Một người đang xem Đèn thả vải có thể được dẫn tới:

những mẫu Đèn thả vải tương tự,

những mẫu bán chạy,

một chiếc Đèn vải để bàn phù hợp,

hoặc bài viết về dịch vụ nhận gia công theo mẫu yêu cầu.

Vì vậy:

Internal Link = những lối đi giúp người dùng và Google di chuyển giữa các trang trong cùng một website.

Tấm sơ đồ là XML Sitemap

Khi ngôi nhà còn vài căn phòng, chỉ cần đi một vòng có thể nhớ hết.

Nhưng khi có hàng trăm URL, mọi chuyện khác hẳn.

Thế là người đồng hành trải một tấm sơ đồ lên bàn cho Anh Gồ xem.

Ngoài đời thật, chúng ta gọi nó là:

XML Sitemap.

XML Sitemap là một tệp liệt kê những URL mà website muốn công cụ tìm kiếm biết tới.

Nó có thể giúp Google khám phá các URL dễ dàng hơn.

Nhưng người đồng hành đã hiểu một điều rất quan trọng:

Có tên trên sơ đồ không làm một căn phòng tốt hơn.

Sitemap chỉ giúp nói:

“Trong ngôi nhà này có căn phòng như vậy.”

Còn căn phòng ấy có rõ ràng, hữu ích hay đáng được ghi nhận hay không…

là chuyện khác.

Anh Gồ bước vào căn phòng là Crawl

Tấm sơ đồ có thể giúp Anh Gồ biết căn phòng tồn tại.

Internal Link có thể tạo đường để anh đi tới.

Nhưng rồi anh vẫn phải thực sự ghé qua.

Mở cửa.

Bước vào.

Quan sát.

Ta gọi quá trình Googlebot truy cập và khám phá các URL trên web là:

Crawl.

Đây là lý do hình ảnh Anh Gồ đi qua những hành lang lại quan trọng đến vậy.

Crawl không có nghĩa Google đã lưu trang.

Nó chỉ có nghĩa:

Anh Gồ đã tới xem.

Anh Gồ ghi vào cuốn sổ là Index

Nhưng tới xem vẫn chưa phải kết thúc.

Anh Gồ có thể bước vào căn phòng mà cuốn sổ vẫn còn trắng.

Khi một trang được Google xử lý và đưa vào hệ thống chỉ mục để có thể được xem xét khi có truy vấn phù hợp, chúng ta gọi đó là:

Index.

Trong thế giới Hiểu Google:

Index = căn phòng được ghi vào cuốn sổ của Anh Gồ.

Và đây là một trong những điều quan trọng nhất người đồng hành đã học được:

Crawl không đồng nghĩa với Index.

Anh Gồ đã tới chưa chắc đã ghi lại.

Và ngay cả khi đã được ghi lại…

cũng chưa có nghĩa căn phòng chắc chắn được giới thiệu cho người tìm kiếm.

Đặt tất cả lên cùng một bức tranh

Bây giờ thử nhìn lại toàn bộ thế giới chúng ta đã đi qua.

Internet / Web là thành phố rộng lớn.

Website là một ngôi nhà trong thành phố ấy.

Domain là địa chỉ của ngôi nhà.

Hosting / Server là hệ thống giúp ngôi nhà tồn tại và hoạt động.

Category / Taxonomy là những khu vực lớn bên trong.

Page / URL là những căn phòng.

Internal Link là cửa và hành lang nối chúng lại.

XML Sitemap là tấm sơ đồ liệt kê những căn phòng mà chúng ta muốn Google biết tới.

Googlebot / Crawl là lúc Anh Gồ đi tìm và bước vào căn phòng.

Google Index là nơi ta hình dung những căn phòng đã được ghi nhận.

Searcher / User là người đứng ngoài kia đang cần tìm một điều gì đó.

Và khi Google phải lựa chọn trong rất nhiều trang để đưa ra kết quả phù hợp, chúng ta bắt đầu bước vào thế giới của:

Retrieval, Ranking và Search Results.

Ẩn dụ giúp hiểu bản chất, nhưng không phải định nghĩa kỹ thuật tuyệt đối

Đến đây, người đồng hành đã đủ quen với thế giới này để chúng ta nói thêm một điều.

Những hình ảnh như ngôi nhà, mảnh đất, căn phòng hay cuốn sổ đều là cách đơn giản hóa.

Chúng không phải mô tả kỹ thuật tuyệt đối về cách Internet hay Google vận hành.

Google Index không thực sự là một cuốn sổ màu nâu.

Googlebot không phải Anh Gồ đang đi bộ ngoài hành lang.

Hosting cũng không phải một mảnh đất thật.

Nhưng nếu một hình ảnh giúp ta hiểu đúng vai trò của một thứ trước khi đi sâu vào cách nó vận hành…

thì hình ảnh ấy đã làm đúng công việc của nó.

Từ bây giờ, khi gặp một thuật ngữ kỹ thuật mới, người đồng hành có thể thử làm điều ngược lại.

Đừng vội học thuộc tên.

Hãy hỏi:

“Trong ngôi nhà của mình, thứ này đang làm công việc gì?”

Hóa ra chúng ta đã biết SEO khá nhiều rồi

Nếu ở đầu Mùa 1 có ai đưa ngay một danh sách:

Domain.

Hosting.

Category.

URL.

Internal Link.

XML Sitemap.

Crawl.

Index.

Ranking.

Có lẽ nhiều người sẽ nghĩ:

“SEO phức tạp quá.”

Nhưng chúng ta không bắt đầu từ những từ ấy.

Chúng ta bắt đầu từ một người cần được chỉ đường.

Rồi gặp Anh Gồ.

Rồi xây một ngôi nhà.

Rồi mở những căn phòng.

Nối những lối đi.

Trải một tấm sơ đồ.

Nhìn Anh Gồ bước vào.

Rồi nhìn anh mở cuốn sổ.

Và tự nhiên…

những thuật ngữ SEO kia lần lượt có nghĩa.

À…

Hai mùa qua, chúng ta gần như không ngồi xuống để “học SEO”.

Nhưng nhìn lại, hóa ra mình đã đi khá sâu vào SEO rồi.

Nhưng vẫn còn một câu hỏi rất lớn

Được Crawl chưa có nghĩa được Index.

Được Index chưa có nghĩa được xếp cao.

Được xếp cao trong một truy vấn cũng chưa có nghĩa sẽ luôn phù hợp với mọi người tìm kiếm.

Từ đây, SEO bắt đầu đi vào những câu chuyện sâu hơn.

Google hiểu nội dung như thế nào?

Làm sao để phân biệt một người có kinh nghiệm thật với một trang chỉ viết cho đủ từ khóa?

Làm sao để chọn giữa hàng nghìn căn phòng cùng nói về một chủ đề?

Và rồi…

một điều còn lớn hơn đang xảy ra.

Người chỉ đường đang thay đổi

Ngày trước, câu chuyện khá quen thuộc.

Một người có câu hỏi.

Người chỉ đường đưa ra những nơi để họ tự ghé thăm.

Nhưng thế giới tìm kiếm đang xuất hiện một kiểu người chỉ đường mới.

Họ không chỉ đưa địa chỉ.

Họ có thể đọc rất nhiều nguồn.

Tổng hợp.

Hiểu câu hỏi.

Rồi trả lời ngay.

Khi người tìm kiếm có thể nhận được câu trả lời mà không nhất thiết phải bước vào từng ngôi nhà…

một câu hỏi mới xuất hiện:

Website của chúng ta sẽ đóng vai trò gì trong thế giới ấy?

Đó là nơi Mùa 3 bắt đầu.

Mùa 3 – SEO trong thời đại AI.